✓
30 Saniyəlik Qısa Xülasə (Quick Takeaways)
- Hüquqi Əsas: 2527 saylı Qanuna əsasən Azərbaycan vətəndaşları rəsmi olaraq Türksoylu əcnəbi kateqoriyasına daxildir və xüsusi hüquqi imtiyazlara malikdir.
- İş İcazəsi Şərtlərinin Yumşaldılması: Türksoylular iş icazəsindən tam azad olunmurlar, lakin standart şirkətlərdə tələb olunan 'hər 1 əcnəbi üçün 5 Türk işçi' kvotası və ağır kapital şərtləri onlara tətbiq edilmir.
- Əcnəbilərə Qadağan Peşələrdə İşləmək: Türkiyədə yalnız vətəndaşlara icazə verilən bir sıra peşə və sənətlərdə (özəl mühafizə, bəzi səhiyyə və texniki sahələr) Türksoylular qanuni işləyə bilərlər.
- 8 İl Şərti Olmadan Süresiz İkamət: 6458 saylı Qanunun 43-cü maddəsinə əsasən, Türksoylu statusu təsdiqlənən şəxslər 8 illik fasiləsiz yaşayış şərti axtarılmadan birbaşa Uzun Dönəm İkamət İzninə müraciət edə bilərlər.
- Rəsmi Sənədləşmə: Status Azərbaycan Konsulluğundan alınan rəsmi soybağı arayışı, apostilli doğum şəhadətnaməsi və Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyi NVİ Bildirim Formu ilə rəsmiləşdirilir.
- Dələduzluq Təhlükəsi: Sosial mediada və bəzi qondarma dərnəklərdə pul qarşılığında satılan 'Türksoylu Üzvlük Kartları'nın dövlət qarşısında heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur; status yalnız rəsmi dövlət orqanları tərəfindən verilir.
Məqalənin Məzmunu (İçindəkilər)
- Giriş: 2527 Saylı Qanunun Hüquqi Fəlsəfəsi və Türksoylu Statusunun Mahiyyəti
- Sosial Media Mifləri vs Rəsmi Qanun: 'İş İcazəsi Ləğv Olundu' Yalanı və Real Reallıq
- Əmək Bazarında Böyük İmtiyazlar: 5 Türk İşçi Kvotasının Aranmaması və Qadağan Peşələr
- 6458 Saylı Qanun (Maddə 43): 8 İl Fasiləsiz Yaşayış Şərti Olmadan Uzun Dönəm (Süresiz) İkamət
- Türksoylu Statusunun Rəsmiləşdirilməsi: Konsulluq Soybağı Arayışı, Metrika və NVİ Bildirim Formu
- ÇSGB Üzərindən 2527 Saylı Qanunla İş İcazəsi Müraciəti və SGK Qeydiyyatı
- Ailə Üzvlərinin Taleyi: Həyat Yoldaşı və Övladlar Bu Statusdan Necə Yararlanır?
- Türkiyədə Şirkət Açmaq və Dövlət Müəssisələrində Müqaviləli Çalışmaq Üstünlükləri
- Diqqət Dələduzluq: Pulla Satılan Saxta 'Türksoylu Kartları' və Qondarma Dərnək Tələləri
- Türksoylu Uzun Dönəm İkaməti vs Türkiyə Vətəndaşlığı: Müqayisəli Hüquqi Fərqlər
- Rəsmi Müraciət Portalları, Konsulluqlar və Dövlət Reyestri
- Həmvətən İcma Şəbəkəsi: Hüquqi Təcrübə Mübadiləsi və Həmrəylik
- Yekun Söz və Türksoylu Namizədinin 7 Addımlıq Fəaliyyət Planı
1. Giriş: 2527 Saylı Qanunun Hüquqi Fəlsəfəsi və Türksoylu Statusunun Mahiyyəti
Türkiyə Respublikasının miqrasiya və əmək qanunvericiliyində xüsusi tarixi və mənəvi bağlara əsaslanan ən mühüm hüquqi institutlardan biri Türksoylu Əcnəbi (Türk Soylu Yabancı) statusudur. 1981-ci il sentyabrın 25-də qəbul edilmiş və bu gün də qüvvədə olan 2527 saylı "Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun", xaricdə yaşayan qan qardaşlarımızın Türkiyə cəmiyyətinə və əmək bazarına maneəsiz inteqrasiyası məqsədilə təsis edilmişdir.
Bir çox soydaşımız Türkiyəyə gələrkən adi xarici ölkə vətəndaşları (üçüncü ölkə vətəndaşları) ilə eyni statusda olduğunu düşünür. Halbuki Azərbaycan Respublikası vətəndaşları Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyası, Daxili İşlər Nazirliyi və Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi təsnifatında birbaşa və şərtsiz olaraq Türksoylu icmaların başında yer alır. Bu hüquqi status düzgün sənədləşdirildiyi təqdirdə, istər iş icazəsi prosesində, istərsə də Türkiyədə ömürlük qanuni yaşamaq imkanı verən Uzun Dönəm İkamət İznində (Süresiz Oturum) misilsiz üstünlüklər qazandırır.
📌 25 İllik Hüquqi Araşdırma Təcrübəsi: Status Var, Lakin Avtomatik İşləmir!
Ən böyük hüquqi xəta statusun 'avtomatik' aktivləşdiyini zənn etməkdir. Bəli, Azərbaycan vətəndaşı olaraq siz Türksoylusunuz, lakin bu hüquqdan istifadə etmək üçün Türkiyənin dövlət sistemlərində (NVİ kütüyü, Göç İdaresi və ÇSGB bazası) rəsmi sənəd qeydiyyatından keçməlisiniz. Pasportunuzu göstərib 'mən azərbaycanlıyam' demək rəsmi imtiyaz əldə etmək üçün hüquqən kifayət deyildir.
2. Sosial Media Mifləri vs Rəsmi Qanun: 'İş İcazəsi Ləğv Olundu' Yalanı və Real Reallıq
Son illərdə TikTok, Instagram və Telegram kanallarında yayılan ən böyük yalanlardan biri budur: 'Türksoylular üçün iş icazəsi tamamilə ləğv edildi, heç bir sənəd almadan istədiyiniz yerdə işləyə bilərsiniz'. Bu yalan məlumatsız həmyerlilərimizin qeyri-qanuni işləməsinə (kaçak çalışma) və nəticədə ağır cərimələr, deportasiya və Türkiyəyə giriş qadağası (tahdit kodu) ilə üzləşməsinə səbəb olur.
Rəsmi qanunvericiliyin həqiqəti isə tamamilə fərqlidir. Gəlin sosial media mifləri ilə rəsmi dövlət qanununu müqayisəli cədvəldə təhlil edək:
| Sosial Media Mifi (Yalan) | 2527 Saylı Qanunun Həqiqəti (Rəsmi Qayda) | Hüquqi Nəticə |
|---|---|---|
| 'Türksoylu bəlgən varsa iş icazəsi almağa ehtiyac yoxdur' | İş icazəsi yenə də alınmalıdır, lakin xüsusi asanlaşdırılmış rejimdə rəsmiləşdirilir. | İcazəsiz işləyənə deport və 56.000+ TL cərimə tətbiq olunur. |
| 'Şirkət səni işə götürmək üçün 5 Türk işçi saxlamalıdır' | 2527 saylı Qanun çərçivəsində şirkətlər üçün 5 Türk işçi saxlamaq kvotası tələb olunmur. | Kiçik şirkətlər və butik müəssisələr sizi rahatlıqla işə götürə bilir. |
| 'Dərnəkdən kart alsan avtomatik Türksoylu sayılırsan' | Qeyri-hökumət dərnəklərinin kartı dövlət qarşısında etibarsızdır; yalnız konsulluq və NVİ sənədi keçərlidir. | Pulla satılan kartlar dələduzluq alətidir. |
| 'Süresiz ikamət üçün mütləq 8 il gözləməlisən' | 6458 saylı Qanunun 43-cü maddəsinə əsasən Türksoylular üçün 8 il yaşayış şərti axtarılmır. | Qısa müddətdə ömürlük Uzun Dönəm İkamət almaq mümkündür. |
3. Əmək Bazarında Böyük İmtiyazlar: 5 Türk İşçi Kvotasının Aranmaması və Qadağan Peşələr
Türkiyədə əcnəbilərin iş tapmasının qarşısındakı ən böyük sədd Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-nın (ÇSGB) standart meyarlarıdır. Adi bir xarici ölkə vətəndaşını (məsələn, Gürcüstan, İran, Rusiya və s.) işə götürmək istəyən Türkiyə şirkəti hər 1 əcnəbi üçün SGK-da qeydiyyatda olan ən azı 5 Türkiyə vətəndaşı işçi göstərməli və 100.000 TL ödənilmiş nizamnamə kapitalına malik olmalıdır. Əksər kiçik və orta sahibkarlıq (KOBİ) subyektləri bu ağır şərtlərə görə əcnəbiləri rəsmi işə götürməkdən imtina edir. İş axtarışı saytları və reallıqlar üçün Türkiyədə İş İmkanları və Karyera Bələdçimizə baxa bilərsiniz.
2527 Saylı Qanunun Təmin Etdiyi 4 Əsas Əmək İmtiyazı:
- 5 Türk İşçi Şərtindən Azad Olunma (İstisna): Türksoylu əcnəbi üçün iş icazəsi müraciəti edildikdə şirkətdə 5 Türkiyə vətəndaşı işçi tələbi tamamilə kənara qoyulur. Hətta cəmi 1 nəfərlik işçisi olan kiçik ofis və ya mağaza belə sizi qanuni olaraq işə götürə bilər.
- Maliyyə və İxracat Kriteriyalarının Yumşaldılması: Şirkətin 800.000 TL brüt satış və ya 150.000 ABŞ dolları ixracat tələbləri Türksoylu müraciətlərində tətbiq edilmir.
- Əcnəbilərə Qadağan Peşələrdə (Yasaklı Meslekler) Çalışmaq İcazəsi: Türkiyə qanunvericiliyinə görə bəzi peşələr sırf Türkiyə vətəndaşlarına məxsusdur (məsələn: özəl mühafizə xidməti, baytarlıq, bəzi səhiyyə və əczaçılıq xidmətləri, hüquq məsləhətçiliyi və s.). 2527 saylı Qanunun 1-ci maddəsi Türksoylulara bu sahələrdə sərbəst sənət və peşə icra etmək hüququ verir (hakim, prokuror, notarius və hərbi vəzifələr istisna olmaqla).
- Dövlət Müəssisələrində (Kamu Kurumları) Müqaviləli İşləmək Hüququ: Türksoylular bələdiyyələrdə, dövlət xəstəxanalarında və dövlət təhsil müəssisələrində müqaviləli personal (sözleşmeli personel) statusunda qanuni fəaliyyət göstərə bilirlər.
4. 6458 Saylı Qanun (Maddə 43): 8 İl Fasiləsiz Yaşayış Şərti Olmadan Uzun Dönəm (Süresiz) İkamət
Hazırda Türkiyədə qısamüddətli turistik ikamət icazələrinin uzadılması kütləvi şəkildə rədd edilir və minlərlə əcnəbi ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalır. İkamət qaydaları, qapalı məhəllələr və rədd səbəbləri haqqında ətraflı məlumat üçün Türkiyədə İkamət İzni Ətraflı Bələdçimizi mütləq oxuyun.
Məhz bu mərhələdə Türksoylu statusu ən böyük xilasedici vasitəyə çevrilir. 6458 saylı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun (YUKK) 42 və 43-cü maddələrinə əsasən:
📜 6458 Saylı Qanun, Maddə 43 İstisnası:
Normal əcnəbilər üçün Uzun Dönəm İkamət almaq üçün ən azı fasiləsiz 8 il qanuni ikamətlə yaşamaq şərti qoyulur. Lakin 43-cü maddənin 2-ci bəndinə və Göç İdaresi Başkanlığı təlimatlarına əsasən, Türksoylu statusu təsdiqlənmiş şəxslərdən 8 il fasiləsiz yaşayış şərti AXTARILMIR. Siz hətta Türkiyədə cəmi 1 il və ya bir neçə aydır qanuni ikamətlə yaşasanız belə, Türksoylu sənədlərinizi təqdim edərək Uzun Dönəm (Süresiz / Ömürlük) İkamət İzni üçün müraciət edə bilərsiniz!
Uzun Dönəm İkamət İzni aldıqdan sonra hər il təkrar ikamət müraciəti etmək, sığorta yeniləmək və ya qapalı məhəllə qorxusu yaşamaq tarixdə qalır. Kartın üzərində 'Süresiz' yazılır və ömür boyu hüquqi qorunma təmin edir.
🌐 Səyahət və Əlaqə Təminatı: Airalo eSIM ilə Kəsintisiz İnternet
Sənədləşmə və ikamət dövründə Bakı ilə Türkiyə arasında səfər edərkən hava limanlarında bahalı yerli sim-kart almağa ehtiyac yoxdur. Sərhədi keçən kimi dərhal qoşulan Airalo eSIM İnternet Paketi ilə 200-dən çox ölkədə daimi onlayn qala bilərsiniz.
5. Türksoylu Statusunun Rəsmiləşdirilməsi: Konsulluq Soybağı Arayışı, Metrika və NVİ Bildirim Formu
Türksoylu statusunun rəsmi hüquqi tanınması üçün tələb olunan sənədləşmə zənciri dəqiq və qüsursuz icra edilməlidir. Proses 3 əsas mərhələdən ibarətdir:
Mərhələ 1: Azərbaycan Respublikası Baş Konsulluğundan Soybağı Arayışı
İlk növbədə Türkiyədəki Azərbaycan Baş Konsulluğuna (İstanbul, Qars və ya Ankara Səfirliyi) müraciət edərək 'Soybağı ve Milliyet Belgesi' (Etnik Mənsubiyyət Arayışı) almalısınız. Konsulluğa təqdim ediləcək sənədlər:
- Orijinal Azərbaycan xarici pasportu və şəxsiyyət vəsiqəsi.
- Doğum haqqında şəhadətnamə (metrika). Şəhadətnamədə ata və ana milliyyətinin 'Azərbaycanlı' yazılması vacibdir. Əgər sovet dövründən qalan köhnə sənəddirsə, ASAN Xidmətdən yeni elektron arayış çıxarılmalıdır.
- Valideynlərin şəxsiyyət vəsiqələri və ya doğum şəhadətnamələrinin surətləri.
Mərhələ 2: Doğum Şəhadətnaməsinin Apostil və Tərcümə Edilməsi
Azərbaycanda verilmiş Doğum Şəhadətnaməsi ASAN Xidmət və ya Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən Apostil olunmalıdır. Türkiyədə notarial təsdiqli türk dilinə tərcümə edilir. Konsulluqdan alınan Soybağı arayışı isə Türkiyə Qaymakamlığı (Hukuk İşleri Müdürlüğü) tərəfindən təsdiqlənir.
Mərhələ 3: İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü (NVİ) Bildirim Formu
Sənədlər toplandıqdan sonra yaşadığınız vilayətin İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü orqanına müraciət edilir. Burada '2527 Sayılı Kanun Kapsamında Türk Soylu Bildirim Formu' doldurulur və şəxsin məlumatları Türkiyə Daxili İşlər Nazirliyinin mərkəzi Türksoylu kütüyünə işlənir. e-Devlet qeydiyyatı və YKN sistemləri haqqında bələdçimiz üçün e-Devlet Xidmətləri Bələdçisinə nəzər yetirin.
6. ÇSGB Üzərindən 2527 Saylı Qanunla İş İcazəsi Müraciəti və SGK Qeydiyyatı
NVİ tərəfindən Türksoylu qeydiyyatınız təsdiqləndikdən sonra işəgötürən şirkət Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-nın e-İzin portalına daxil olur. Müraciət zamanı standart əcnəbi modulu deyil, məhz '2527 Sayılı Kanun Kapsamında Türk Soylu Yabancı Başvurusu' bölməsi seçilir.
Müraciətin 4 Praktik Xüsusiyyəti:
- Sürətli Təsdiq Müddəti: Standart iş icazəsi müraciətləri 30-60 gün çəkdiyi halda, Türksoylu iş icazələri Nazirlik tərəfindən adətən 10-15 iş günü ərzində təsdiqlənir.
- Rüsum Güzəştləri: Bəzi inzibati ödənişlərdə və harç rüsumlarında güzəştli tariflər tətbiq olunur.
- SGK Girişi (Sosial Sığorta): İcazə çıxan kimi işəgötürən 30 gün ərzində SGK girişini etməlidir. Xaricdəki staj və pensiya hüquqlarınız barədə ətraflı məlumat üçün Türkiyədə Pensiya və SGK Bələdçimizə müraciət edin.
- İkamət İzni Əvəzi: ÇSGB tərəfindən verilən Türksoylu İş İcazəsi Kartı eyni zamanda etibarlı İkamət İzni (Oturum İzni) hesab edilir; ayrıca Göç İdarəsindən ikamət kartı almağa ehtiyac qalmır.
7. Ailə Üzvlərinin Taleyi: Həyat Yoldaşı və Övladlar Bu Statusdan Necə Yararlanır?
Bir çox soydaşımız soruşur: 'Mən Türksoylu statusu alsam, ailəm də avtomatik bu hüquqlardan yararlana bilərmi?' Hüquqi cavab ailə üzvlərinin mənşəyindən asılı olaraq iki yerə bölünür:
- Hər İki Valideyn Azərbaycanlıdırsa: Uşaqlar avtomatik olaraq birbaşa Türksoylu statusu alırlar. Onlar məktəbə qeydiyyat, universitet qəbulu və Uzun Dönəm İkamət hüququndan müstəqil şəkildə faydalana bilirlər. Məktəb qeydiyyatı üçün Türkiyədə Məktəb Qeydiyyatı Bələdçisinə nəzər yetirin.
- Həyat Yoldaşı Başqa Ölkə Vətəndaşıdırsa: Əgər həyat yoldaşı Türksoylu olmayan bir ölkənin vətəndaşıdırsa (məsələn, Gürcüstan, Ukrayna və s.), o, fərdi olaraq 2527 saylı Qanun imtiyazlarından yararlana bilməz. Lakin əsas ailə başçısının Uzun Dönəm İkaməti əsasında Ailə İkamət İzni (Aile İkamet İzni) almaq hüququ qazanır.
🛡️ Sığorta Vacibliyi: İkamət üçün Rəsmi Sağlamlıq Təminatı
Ailə üzvlərinin ikamət müraciətində və ilk dövrlərdə rəsmi tibbi sığorta məcburidir. Türkiyədə Göç İdarəsinin tələblərinə tam uyğun, sərfəli beynəlxalq sığorta üçün EKTA Səyahət və Sağlamlıq Sığortası tövsiyə olunur.
8. Türkiyədə Şirkət Açmaq və Dövlət Müəssisələrində Müqaviləli Çalışmaq Üstünlükləri
Türkiyədə sahibkarlıqla məşğul olmaq istəyən azərbaycanlı iş adamları üçün Türksoylu statusu bürokratik maneələri kökündən aradan qaldırır. Standart əcnəbi öz adına Limited Şirket (LTD) qurduqda özünə müdir (ortak çalışma izni) olaraq iş icazəsi almaq üçün şirkətdə ən azı 5 Türk işçi saxlamalıdır.
Türksoylu statusu olan şəxs isə şirkət açdıqda öz şirkətində 5 Türk işçi saxlamaq məcburiyyəti olmadan birbaşa özünə iş icazəsi rəsmiləşdirə bilir. Bu da startaplar, ticarət ofisləri və xidmət sektoru üçün aylıq minlərlə lirəlik əsassız əmək haqqı və vergi yükünə qənaət deməkdir. Şirkət maliyyəsi və beynəlxalq hesablar üçün Wise Beynəlxalq Biznes Hesabı ən etibarlı vasitədir.
9. Diqqət Dələduzluq: Pulla Satılan Saxta 'Türksoylu Kartları' və Qondarma Dərnək Tələləri
Son illərdə İstanbul (Aksaray, Fatih, Şirinevler) və digər böyük şəhərlərdə bəzi dırnaqarası 'mühacir dərnəkləri' və fırıldaqçı dəllallar azərbaycanlıları aldadaraq saxta vəsiqələr satırlar. Bu mövzuda 25 illik araşdırmaçı təcrübəmizlə sizi xəbərdar edirik:
⚠️ Dələduzların 3 Əsas Tələsi:
- Plastik 'Türksoylu Kimlik Kartı': Üzərində aypara və dərnək loqosu olan plastik kart çap edib 500-1500 dollara satırlar. Türkiyə Respublikasında 'Türksoylu Kimlik Kartı' adlı heç bir rəsmi plastik vəsiqə mövcud deyildir! Rəsmi sənəd yalnız dövlətin verdiyi İkamət Kartı və ya İş İcazəsi Kartıdır.
- 'Dərnək Üzvlük Şəhadətnaməsi': Dələduzlar iddia edirlər ki, bu şəhadətnamə ilə polis yoxlamasından keçmək olar. Polis yoxlamasında bu sənədi göstərən şəxs dərhal saxlanılaraq Geri Gönderme Merkezine (GGM) göndərilir.
- Rəsmi Qurumlar Pul Tələb Etmir: Konsulluq arayışı və dövlət rüsumları xaricində heç bir dövlət orqanı sizdən gizli 'status pulu' tələb etməz.
10. Türksoylu Uzun Dönəm İkaməti vs Türkiyə Vətəndaşlığı: Müqayisəli Hüquqi Fərqlər
Türksoylu statusu əsasında alınan Uzun Dönəm İkamət şəxsə Türkiyə vətəndaşına ən yaxın hüquqi zəmanəti verir, lakin tam vətəndaşlıq deyildir. Fərqləri bilmək hüquqi təhlükəsizliyiniz üçün şərtdir:
| Hüquq və Öhdəlik | Türksoylu Uzun Dönəm İkamət Sahibi | Türkiyə Cümhuriyyəti Vətəndaşı |
|---|---|---|
| Türkiyədə Yaşama Müddəti | Süresiz (Ömürlük) | Süresiz (Ömürlük) |
| Hərbi Xidmət Öhdəliyi | Hərbi xidmət tələb olunmur | Məcburi hərbi xidmət var |
| Seçki Hüququ (Səsvermə) | Seçmək və seçilmək hüququ yoxdur | Tam səsvermə hüququ var |
| Avtomobil və Əmlak Almaq | Tam sərbəstdir | Tam sərbəstdir |
11. Rəsmi Müraciət Portalları, Konsulluqlar və Dövlət Reyestri
Türksoylu müraciətlərində yalnız və yalnız rəsmi dövlət portalları və diplomatik nümayəndəliklərlə əlaqə saxlayın:
Azərbaycan Baş Konsulluğu (İstanbul)
Soybağı və etnik mənsubiyyət arayışlarının rəsmi verilməsi.
Zeytinburnu, İstanbulGöç İdaresi Başkanlığı (e-İkamet)
Uzun Dönəm İkamət İzni rəsmi müraciət sistemi.
e-ikamet.goc.gov.trÇSGB e-İzin Portalı
2527 saylı Qanun üzrə iş icazəsi müraciətləri reyestri.
ecalismaizni.csgb.gov.trYİMER 157 Miqrasiya Qaynar Xətti
Azərbaycan dilində 7/24 hüquqi və prosedural dəstək.
Zəng: 15712. Həmvətən İcma Şəbəkəsi: Hüquqi Təcrübə Mübadiləsi və Həmrəylik
Türkiyədə Türksoylu statusu almaq, NVİ bildirişini tamamlamaq və Uzun Dönəm İkamətə keçid prosesində tək deyilsiniz. Bu prosesi uğurla keçmiş yüzlərlə soydaşımız və peşəkar hüquq məsləhətçiləri Həmvətən mobil tətbiqində bir araya gəlir.
🤝 Həmvətən İcmasında Canlı Məsləhətləşin!
Həmvətən tətbiqində İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa və Antalya şəhər qruplarına qoşularaq hansı notariatın tərcüməni daha tez etdiyini, Göç İdarəsində görüş (randevu) təcrübələrini və sənədlərin düzgün toplanma qaydalarını birbaşa həmyerlilərimizlə müzakirə edə bilərsiniz.
13. Yekun Söz və Türksoylu Namizədinin 7 Addımlıq Fəaliyyət Planı
Türksoylu hüquqlarınızdan vaxt itirmədən və təhlükəsiz şəkildə yararlanmaq üçün bu 7 addımlıq ardıcıllığa dəqiq əməl edin:
- ✅ Doğum Şəhadətnamənizi Hazırlayın: ASAN Xidmətdən Apostilli metrika çıxarın (ata-ana milliyyəti mütləq qeyd olunmalıdır).
- ✅ Konsulluqdan Soybağı Arayışı Alın: Azərbaycanın Türkiyədəki Baş Konsulluğuna müraciət edərək rəsmi Türksoylu mənsubiyyət sənədinizi əldə edin.
- ✅ Qaymakamlıq Təsdiqini Edin: Konsulluq sənədini yerli Qaymakamlıq Hukuk İşləri şöbəsində təsdiqlədin.
- ✅ İl Nüfus Müdürlüyünə (NVİ) Bildirin: 2527 saylı Qanun üzrə bildiriş formasını doldurub dövlət kütüyünə qeydiyyatdan keçin.
- ✅ İş İcazəsi və ya Uzun Dönəm İkamət Seçin: Əgər iş təklifiniz varsa, işəgötürən ÇSGB-yə 5 Türk işçi şərti olmadan müraciət etsin; əgər sərbəst yaşamaq istəyirsinizsə, Göç İdarəsinə 8 il şərti axtarılmayan Uzun Dönəm İkamət verin.
- ✅ Saxta Dərnək Kartlarından Uzaq Durun: Heç bir vasitəçiyə 'Türksoylu kartı' adı altında pul ödəməyin.
- ✅ Həmvətən İcmasına Qoşulun: Proses boyu hər bir addımda soydaşlarımızın təcrübəsindən faydalanın.
📱 Həmvətən İcması ilə Hüquqlarınızı Qoruyun
Türkiyədə miqrasiya qanunvericiliyi, 2527 saylı Qanun tətbiqləri və rəsmi xəbərlərdən ilk xəbərdar olmaq üçün Həmvətən tətbiqini yükləyin və həmyerlilərimizlə əlaqədə qalın.
Həmvətən Tətbiqini İndi YükləyinTez-tez Verilən 8 Mühüm Sual (FAQ)
1. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı avtomatik Türksoylu sayılır, yoxsa xüsusi arxiv sənədi tələb olunur?
Bəli, Azərbaycan Respublikası vətəndaşları Türkiyə Respublikasının rəsmi hüquqi təsnifatında bilavasitə Türksoylu xalqlar və dövlətlər siyahısındadır. Lakin bu statusdan 2527 saylı Qanun və 6458 saylı YUKK çərçivəsində istifadə etmək üçün fərdi sənədləşmə mütləqdir. Siz Azərbaycan Respublikasının Türkiyədəki Baş Konsulluğundan (və ya Səfirliyindən) etnik mənsubiyyətinizin Azərbaycanlı olduğunu göstərən rəsmi 'Soybağı Belgesi' (Arayış) almalı və doğum haqqında şəhadətnamənizlə (metrika) birlikdə İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüyündə (NVİ) qeydiyyatdan keçməlisiniz. Heç bir uzaq arxiv sənədinə ehtiyac yoxdur; valideynlərinizin azərbaycanlı olduğunu göstərən doğum şəhadətnaməsi tamamilə kifayətdir.
2. Türksoylu bəlgəsi olan şəxs Türkiyədə iş icazəsi almadan sərbəst işləyə bilərmi?
Xeyr. Bu, sosial mediada yayılan ən təhlükəli miflərdən biridir. 2527 saylı Qanun Türksoylu şəxsi iş icazəsi almaq öhdəliyindən azad etmir. Qanunun verdiyi əsl üstünlük ondan ibarətdir ki, işəgötürən şirkət üçün qoyulan sərt məhdudiyyətlər — xüsusilə 'hər 1 əcnəbi üçün 5 Türkiyə vətəndaşı işçi saxlamaq' kvotası və yüksək nizamnamə kapitalı tələbləri Türksoylulara şamil edilmir. İş icazəsi mütləq ÇSGB sistemi üzərindən '2527 Sayılı Kanun Kapsamında' alınmalıdır; icazəsiz işləmək qanunsuz əmək fəaliyyəti sayılır və cərimə, deportasiya ilə nəticələnir.
3. Türksoylu statusu ilə alınan Uzun Dönəm İkamət Türk vətəndaşlığı ilə eynidirmi?
Xeyr, eyni deyildir. Türksoylu statusu əsasında 6458 saylı Qanunun 43-cü maddəsi ilə verilən Uzun Dönəm İkamət İzni sizə Türkiyədə ömürlük, fasiləsiz yaşamaq, əmlak almaq və vizasız giriş-çıxış etmək hüququ verir. Lakin siz hələ də Azərbaycan vətəndaşısınız. Bu statusla Türkiyədə seçkilərdə səs vermək və ya dövlət məmurluğuna (hakim, polis, hərbçi və s.) daxil olmaq hüququ verilmir. Ən böyük müsbət fərqi isə odur ki, Uzun Dönəm İkamət sahiblərindən Türkiyədə məcburi hərbi xidmət tələb olunmur.
4. Şəxsiyyət vəsiqəsində və ya doğum şəhadətnaməsində milliyyət qrafası boşdursa, soybağı arayışı necə alınır?
Azərbaycan Respublikasının yeni nəsil şəxsiyyət vəsiqələrində və bəzi yeni elektron doğum şəhadətnamələrində 'milliyyət' qrafası açıq şəkildə yazılmaya bilər. Belə hallarda Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinin qeydiyyat şöbələrindən (və ya ASAN Xidmətdən) valideynlərinizin etnik mənsubiyyətini göstərən 'Doğum Qeydinin Surəti' (Forma 1 / arxiv arayışı) alınmalı və Apostil olunmalıdır. Türkiyədəki Baş Konsulluq məhz bu arxiv qeydinə əsaslanaraq Türkiyə dövlət orqanları üçün tələb olunan rəsmi Soybağı Arayışını verir.
5. Türksoylu iş icazəsi ilə işləyərkən SGK ödənişi Türkiyə vətəndaşlığı üçün tələb olunan 5 illik staja sayılırmı?
Bəli, tamamilə sayılır. 2527 saylı Qanun çərçivəsində ÇSGB tərəfindən verilən iş icazəsi ilə Türkiyədə fasiləsiz olaraq 5 il qanuni işləyən və SGK sığortası ödənilən Azərbaycan vətəndaşı 5901 saylı Türk Vatandaşlığı Kanununun 11-ci maddəsinə əsasən ümumi qaydada Türkiyə vətəndaşlığına (istisnai və ya ümumi müraciət) sənəd vermək hüququ qazanır.
6. Türksoylu bəlgəsi alan şəxsin həyat yoldaşı başqa ölkə vətəndaşıdırsa, o da bu imtiyazlardan yararlana bilərmi?
Xeyr, 2527 saylı Qanunun iş icazəsi imtiyazları fərdi hüquqdur və yalnız qanunla Türksoylu sayılan şəxslərə şamil edilir. Əgər həyat yoldaşınız Türksoylu olmayan ölkənin vətəndaşıdırsa, o, iş icazəsi güzəştlərindən yararlana bilməz. Lakin siz Türksoylu statusu ilə Uzun Dönəm İkamət aldıqdan sonra həyat yoldaşınız və azyaşlı övladlarınız sizin himayənizdə 'Ailə İkamət İzni' (Aile İkamet İzni) alaraq Türkiyədə qanuni yaşaya bilərlər.
7. Türkiyədə əcnəbilərə qadağan olunan hansı peşələrdə Türksoylu azərbaycanlılar işləyə bilər?
Normal əcnəbilər üçün Türkiyədə qanunla qadağan edilən və yalnız Türkiyə vətəndaşlarına məxsus olan bir sıra sahələrdə 2527 saylı Qanun Türksoylulara işləmək hüququ verir. Buraya özəl təhlükəsizlik və mühafizə xidməti (özel güvenlik), optisyenlik, baytarlıq, səhiyyə sektorunda bəzi tibb bacılığı və texniki vəzifələr, bəzi hüquq məsləhətçiliyi və mühəndislik sahələri daxildir. Yalnız dövlətin suverenliyi ilə bağlı olan vəzifələr — hakim, prokuror, notarius, vəkillik və hərbi/polis qulluqçusu vəzifələri istisna təşkil edir.
8. Türksoylu bəlgəsi olan şəxs Türkiyədə şirkət açarkən və ya dövlət qurumunda işləyərkən hansı üstünlüklərə malikdir?
2527 saylı Qanun Türksoylu Azərbaycan vətəndaşlarına sahibkarlıq və məşğulluqda böyük imtiyazlar tanıyır: 1) Şirkət quruculuğu: Adi əcnəbi öz şirkətində direktor kimi iş icazəsi almaq üçün ən azı 5 Türkiyə vətəndaşı işçi saxlamalıdır. Türksoylu təsisçi isə bu '5 Türk işçi' kvotası olmadan birbaşa özünə qanuni iş icazəsi rəsmiləşdirə bilir. 2) Dövlət qurumlarında çalışma: 2527 saylı Qanunun 1 və 2-ci maddələrinə əsasən, Türksoylular bələdiyyələrdə, dövlət universitetlərində, ictimai xəstəxanalarda və KİT-lərdə müqaviləli personal (sözleşmeli personel) və ya mütəxəssis statusunda qanuni fəaliyyət göstərə bilirlər (yalnız dövlətin suverenlik və təhlükəsizlik vəzifələri — hakim, prokuror, notarius, polis, hərbçi istisnadır).