✓
30 Saniyəlik Qısa Xülasə (Quick Takeaways)
- İki Ölkə Arasında Saziş: 17 iyul 1998-ci ildə imzalanmış Sosial Müdafiə Sazişinə əsasən, Türkiyədə ödənilən SGK prim günləri ilə Azərbaycandakı sosial sığorta stajı toplanır.
- Pensiya Yaşı və Prim Tələbi: Bir ölkədə staj pensiya hüququ qazanmağa kifayət etmədikdə, digər ölkədəki iş günləri nəzərə alınaraq ümumi pensiya hüququ müəyyənləşdirilir.
- Pensiya Hesablanması: Hər iki ölkə yalnız öz ərazisində işlənilən günlər üçün mütənasib (pro-rata) pensiya ödəyir — primlər nağd pul şəklində bir ölkədən digərinə transfer olunmur.
- e-Devlet və Sənədləşmə: SGK Hizmet Dökümü e-Devlet üzərindən barkodlu olaraq çıxarıla bilər, lakin rəsmi staj birləşdirilməsi birbaşa DSMF və SGK-nın Xarici Əlaqələr şöbələri arasında sorğu ilə həyata keçirilir.
- Bank Promosyonları: Türkiyədə SGK üzərindən pensiya alanlar və ya Azərbaycanda pensiya kartını köçürənlər bankların təklif etdiyi 8.000 TL - 20.000 TL arasında birdəfəlik nağd promosyon bonuslarından yararlana bilərlər.
Məqalənin Məzmunu (İçindəkilər)
- Giriş: Türkiyə-Azərbaycan Sosial Müdafiə Sazişi və Real Təcrübə
- Türkiyə və Azərbaycan Arasında İkitərəfli Sosial Müdafiə Sazişinin Əsas Müddəaları
- SGK Prim Günlərinin Azərbaycandakı Sığorta Stajına Əlavə Olunması Qaydası
- Pensiya Yaşı və Minimum Sığorta Stajı Müqayisəsi (Türkiyə vs Azərbaycan)
- SGK Hizmet Dökümü: e-Devlet, Notariat, Apostil və Qeydiyyat Tələbləri
- İki Ölkədən Eyni Vaxtda Pensiya Almaq Mümkündürmü? (Mütənasib Pensiya Sistemi)
- Bank Promosyonları Nədir? SGK və Təqaüd Kartları Üçün Nağd Bonuslar
- Türkiyədən və ya Azərbaycandan Pensiya Məbləğinin Transferi
- Yekun Söz və 6 Addımlıq Yoxlama Siyahısı
1. Giriş: Türkiyə-Azərbaycan Sosial Müdafiə Sazişi və Real Təcrübə
Türkiyədə rəsmi müqavilə ilə işləyən, şirkət təsis edən və ya uzun illər SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) sığortalı olaraq çalışan on minlərlə azərbaycanlı mütəxəssis üçün ən mühüm hüquqi suallardan biri pensiya hüququdur. Azərbaycana qayıtdıqda Türkiyədə işlənilən illərin batıb-batmaması, pensiya yaşının necə hesablanması və prim günlərinin birləşdirilməsi mexanizmi bir çox soydaşımız üçün qeyri-müəyyən qalmaqdadır.
Xoş bəxtdən, Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında sosial sığorta sahəsində dərin hüquqi bazaya malik ikitərəfli dövlətlərarası saziş mövcuddur. Bu saziş sayəsində Türkiyədə rəsmi ödənilən hər bir sığorta günü Azərbaycanda pensiya kapitalına və sığorta stajına daxil edilir. Lakin sənədləşmə prosedurları, e-Devlet barkodlu xidmət dökümləri və mütənasib (pro-rata) pensiya hesablanması dəqiq hüquqi addımlar tələb edir.
📌 Hüquqi Əsas: 17 İyul 1998-ci İllik Dövlətlərarası Sosial Təminat Sazişi
Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Türkiyə Respublikası Hökuməti arasında imzalanmış Sosial Təminat Sazişi çərçivəsində hər iki ölkə vətəndaşlarının sosial sığorta hüquqları qorunur. Vətəndaş hansı ölkədə yaşamasından asılı olmayaraq, hər iki ölkədə qazandığı stajı birləşdirərək pensiya almaq hüququna malikdir.
2. Türkiyə və Azərbaycan Arasında İkitərəfli Sosial Müdafiə Sazişinin Əsas Müddəaları
Sosial Müdafiə Sazişi təkcə qocalığa görə yaş pensiyasını deyil, həm də əlillik, ailə başçısını itirmə və istehsalat qəzaları üzrə təminatları əhatə edir. Sazişin 4 əsas prinsipi aşağıdakılardır:
- Bərabər Münasibət Prinçipi: Azərbaycan vətəndaşları Türkiyədə SGK sığortası çərçivəsində Türkiyə vətəndaşları ilə tamamilə eyni sosial hüquqlara malikdirlər. Eyni qaydada Türkiyə vətəndaşları da Azərbaycanda rəsmi işlədikdə DSMF (Dövlət Sosial Müdafiə Fondu) sığortalısı sayılırlar.
- Stajların Birləşdirilməsi (Hizmet Birleştirilmesi): Əgər şəxsin yalnız bir ölkədəki rəsmi iş stajı pensiyaya çıxmaq üçün tələb olunan minimum müddətə (məsələn, Azərbaycanda 25 il sığorta stajı və ya Türkiyədə 7200/9000 prim günü) çatmazsa, digər ölkədəki rəsmi iş günləri də nəzərə alınır.
- Ərazilik və Müstəqil Ödəniş: Hər bir ölkə yalnız öz ərazisində ödənilmiş prim günlərinə mütənasib olaraq pensiya hissəsini ödəyir. Yəni primlərin pul şəklində bir ölkənin xəzinəsindən digərinə köçürülməsi baş vermir; bunun əvəzinə müvafiq qurumlar öz paylarını birbaşa vətəndaşın bank hesabına köçürürlər.
- Xidmət İllərinin Üst-Üstə Düşməməsi Tələbi: Eyni zaman kəsiyində (məsələn, 2020-2022-ci illər arasında) həm Türkiyədə SGK, həm də Azərbaycanda rəsmi sığorta ödənilibsə, həmin illər dublikat kimi ikiqat sayılmır. Yalnız faktiki işlənilən təqvim müddəti 1 dəfə staja daxil edilir.
Türkiyədə rəsmi iş icazəsi və SGK sığortası haqqında geniş məlumat üçün Türkiyədə Çalışma İzni və İŞKUR Bələdçimizə keçid edə bilərsiniz.
3. SGK Prim Günlərinin Azərbaycandakı Sığorta Stajına Əlavə Olunması Qaydası
Türkiyədə rəsmi çalışmış soydaşlarımızın prim günlərinin Azərbaycanda sığorta stajı kimi tanınması üçün müəyyən edilmiş rəsmi proseduru izləmək lazımdır. Bu proses aşağıdakı addımlarla həyata keçirilir:
📍 Addım-Addım Sənədləşmə və Birləşdirmə Proseduru:
- SGK Hizmet Dökümü Alınması: Türkiyədəki e-Devlet portalı üzərindən "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü / Barkodlu Belge Oluştur" bölməsindən rəsmi barkodlu sənəd yüklənilir.
- DSMF-yə Ərizə Müraciəti: Azərbaycanda pensiya yaşı çatdıqda və ya staj hesablanarkən ƏƏSMN yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) yerli filialına və ya DOST Mərkəzinə müraciət edilir.
- Dövlətlərarası Rəsmi Sorğu (Formular TR/AZ): DSMF tərəfindən Türkiyə SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü EHGM - Yurtdışı Sözleşmeler Daire Başkanlığına rəsmi sorğu (TR/AZ formulyarı) göndərilir.
- Stajın Təsdiqlənməsi və Hesablanması: SGK rəsmi cavabında şəxsin Türkiyədə faktiki neçə prim günü (məsələn, 1800 gün = 5 il) ödədiyini təsdiqləyir və DSMF həmin 5 ili vətəndaşın Azərbaycandakı ümumi sığorta stajına əlavə edir.
4. Pensiya Yaşı və Minimum Sığorta Stajı Müqayisəsi (Türkiyə vs Azərbaycan)
Hər iki ölkənin pensiya qanunvericiliyində tələb olunan pensiya yaşı və minimum staj göstəriciləri fərqlənir. Aşağıdakı müqayisə cədvəlində Türkiyə (SGK) və Azərbaycan (DSMF) şərtləri təqdim edilmişdir:
| Göstərici / Meyar | Azərbaycan (DSMF / 554-IIIQ) | Türkiyə (SGK / 5510 sayılı Kanun) |
|---|---|---|
| Kişilər Üçün Pensiya Yaşı | 65 Yaş | 60 - 65 Yaş (İşe başlama tarixindən asılıdır) |
| Qadınlar Üçün Pensiya Yaşı | 64 Yaş (Tədricən 65-ə yüksəlir) | 58 - 65 Yaş |
| Minimum Tələb Olunan Staj | 25 İl sığorta stajı və ya min. pensiya kapitalı | 7200 Gün (4A SSK) / 9000 Gün (4B Bağ-Kur) |
| EYT (Erken Emeklilik) İmkanı | Mövcud Deyil | 08.09.1999-dan əvvəl SGK girişi olanlara yaşsız emeklilik |
5. SGK Hizmet Dökümü: e-Devlet, Notariat, Apostil və Qeydiyyat Tələbləri
Türkiyədə işlədiyiniz müddəti sübut etmək üçün ən əsas sənəd SGK Tescil ve Hizmet Dökümü sənədidir. Bu sənədin hansı formada təqdim edilməsi ilə bağlı icma arasında tez-tez suallar yaranır:
⚠️ Barkodlu e-Devlet Belgesi vs Notarial Apostil Təsdiqi:
Türkiyə e-Devlet portalından yüklənən sənədlərin üzərində xüsusi QR kod və rəsmi doğrulama kodu mövcuddur. İkitərəfli müqaviləyə əsasən:
- Dövlət Qurumları Arasında Rəsmi Mübadilə: DSMF müayinə apararkən sənədi birbaşa SGK-ya rəsmi sorğu vasitəsilə göndərdiyi üçün e-Devlet-dən alınan barkodlu PDF sənədi müraciət ərizəsinə əlavə etmək kifayətdir.
- Notariat və Apostil Tələbi: Əgər sənəd məhkəmə mübahisəsi və ya digər mülki işlər üçün fərdi olaraq Tərcümə-Notariat vasitəsilə təqdim ediləcəksə, SGK İl Müdürlüyündən imza-möhürlü çıxarış alınıb Kaymakamlık/Valilik tərəfindən Apostil oluna bilər. Lakin standart pensiya birləşdirilməsində bu xərcə ehtiyac yoxdur.
6. İki Ölkədən Eyni Vaxtda Pensiya Almaq Mümkündürmü? (Mütənasib Pensiya Sistemi)
BƏLİ! Həm Türkiyədə, həm də Azərbaycanda rəsmi sığorta primi ödəmiş şəxslər hər iki ölkədən eyni vaxtda pensiya ala bilərlər. Bu sistem hüquqi dildə Mütənasib (Pro-rata) Pensiya adlanır.
Məsələn, əgər bir azərbaycanlı 10 il Türkiyədə SGK primi ödəyib, 15 il də Azərbaycanda rəsmi işləyibsə, onun ümumi stajı 25 il kimi qəbul olunur və pensiya hüququ qazanır. Pensiya ödənişi zamanı:
- Türkiyə SGK: 10 illik iş müddətinə uyğun hesablanmış pensiya məbləğini lirə (TRY) ilə ödəyir.
- Azərbaycan DSMF: 15 illik iş müddətinə və toplanmış pensiya kapitalına uyğun pensiya məbləğini manat (AZN) ilə ödəyir.
7. Bank Promosyonları Nədir? SGK və Təqaüd Kartları Üçün Nağd Bonuslar
Türkiyədə SGK üzərindən pensiya hüququ qazanmış soydaşlarımız üçün ən maraqlı üstünlüklərdən biri Emekli Maaş Promosyonu (Bank Promosyonu) ödənişləridir. Bank promosyonu — pensiyaçı öz maaş hesabını 3 il müddətinə müəyyən bir banka köçürdükdə həmin bank tərəfindən şəxsə verilən birdəfəlik geri ödənişsiz nağd bonusdur.
💡 2026-cı İl Türkiyə Banklarının Pensiya Promosyon Məbləğləri:
Türkiyənin aparıcı bankları (Ziraat Bankası, VakıfBank, Garanti BBVA, İş Bankası, Akbank, Yapı Kredi) təqaüdçülərə aylıq pensiya məbləğindən asılı olaraq birdəfəlik nağd bonuslar təklif edirlər:
- 10.000 TL - 15.000 TL Maaş Alanlar Üçün: Ortalama 8.000 TL - 12.000 TL birdəfəlik nağd promosyon.
- 15.000 TL - 20.000 TL və Üzəri Maaş Alanlar Üçün: Ortalama 15.000 TL - 20.000 TL-dək nağd promosyon bonusu.
- Müraciət Qaydası: e-Devlet üzərindən "SGK Emekli Maaş Taşıma" bölməsindən və ya bankın mobil tətbiqindən 1 dəqiqə ərzində müraciət olunur.
8. Türkiyədən və ya Azərbaycandan Pensiya Məbləğinin Transferi
Türkiyədən SGK pensiyası alan və Azərbaycanda yaşayan şəxslər öz pensiya maaşlarını Türkiyə bank kartları (Ziraat, Garanti və s.) vasitəsilə Azərbaycandakı ATM-lərdən nağdlaşdıra və ya online beynəlxalq pul köçürmə platformalarından istifadə edə bilərlər.
Bank kartı ilə nağdlaşdırma zamanı yüksək komissiya verməmək üçün rəsmi mərkəzi bank məzənnəsi ilə valyuta çevirməsi edən platformalar üstünlük təşkil edir. Ətraflı məlumat üçün Türkiyədən Azərbaycana Pul Göndərmək Bələdçimizə baxın və ya doğrudan da Wise Hesabı vasitəsilə ən aşağı komissiya ilə vəsaitinizi transfer edin.
9. Yekun Söz və 6 Addımlıq Yoxlama Siyahısı
Türkiyə və Azərbaycan arasında pensiya birləşdirilməsi və staj hesablanmasında diqqət yetirməli olduğunuz 6 qızıl qayda:
- ✅ Türkiyədə işlədiyiniz dövrdə SGK primi ödənişlərinin e-Devlet-də görünməsini hər ay yoxlayın.
- ✅ İş yerinizi dəyişdikdə və ya Azərbaycana qayıtdıqda SGK Hizmet Dökümünün barkodlu versiyasını yükləyib saxlayın.
- ✅ Pensiya yaşına çatdıqda sənəd birləşdirməsi üçün DSMF-yə və ya DOST Mərkəzinə müraciət edin.
- ✅ Eyni illərdə həm Türkiyədə, həm Azərbaycanda sığorta ödənilməsinin dublikat staj yaratmadığını nəzərə alın.
- ✅ Türkiyə SGK-dan təqaüdə çıxdıqda bankların təklif etdiyi birdəfəlik nağd promosyon bonusunu almağı unutmayın.
- ✅ Pensiya ödənişlərinizi Azərbaycana keçirərkən rəsmi və aşağı komissiyalı valyuta transfer xidmətlərindən istifadə edin.
📱 Həmvətən İcmasında Hüquq və Pensiya Məsləhəti Alın
Türkiyə və Azərbaycanda pensiya, rəsmi iş stajı və miqrasiya məsələləri ilə bağlı suallarınızı soydaşlarımızla bölüşmək üçün Həmvətən tətbiqini yükləyin.
Həmvətən Tətbiqini İndi YükləyinTez-tez Verilən 7 Mühüm Sual (FAQ)
1. Türkiyədə işlədiyim illəri Azərbaycana qayıtdıqda pensiya üçün necə təsdiqlətməliyəm?
Azərbaycanda pensiya yaşına çatdıqda və ya staj hesablanarkən DOST Mərkəzinə və ya yerli DSMF filialına müraciət edirsiniz. DSMF tərəfindən Türkiyə SGK EHGM Yurtdışı Sözleşmeler Daire Başkanlığına rəsmi sorğu göndərilir və prim günləriniz rəsmi formulyar vasitəsilə təsdiqlənərək Azərbaycandakı stajınıza əlavə olunur.
2. İkili vətəndaşlığı olmayan şəxs hər iki ölkədən eyni vaxtda pensiya ala bilərmi?
BƏLİ! Türkiyə və Azərbaycan arasında imzalanmış Sosial Müdafiə Sazişinə əsasən ikili vətəndaşlıq tələb olunmur. Əgər şəxs hər iki ölkədə rəsmi işləyib prim ödəyibsə, müvafiq pensiya yaşlarına çatdıqda həm Türkiyə SGK-dan, həm də Azərbaycan DSMF-dən mütənasib (pro-rata) pensiya ala bilər.
3. SGK xidmət dökümünü e-Devlet-dən çıxarıb notarial qaydada təsdiqlətmək tələb olunurmu?
Standart pensiya birləşdirilməsi prosedurunda notarial təsdiq və apostil tələb OLUNMUR, çünki DSMF məlumatları doğrudan da Türkiyə SGK ilə rəsmi dövlətlərarası sorğu ilə dəqiqləşdirir. e-Devlet portalından alınan barkodlu PDF çıxarış ilkin müraciət üçün kifayətdir.
4. Türkiyədə SGK primi ödənilən dövrdə Azərbaycanda könüllü sosial sığorta ödəmək lazımdırmı?
Xeyr, məcburi deyildir. Çünki Türkiyədə ödənilən SGK prim günləri sazişə əsasən Azərbaycandakı sığorta stajına zatən daxil edilir. Eyni dövrdə iki ölkədə ödənilən sığorta günləri dublikat sayılaraq ikiqat hesablanmır.
5. Türkiyədən pensiyaya çıxan azərbaycanlı bank promosyonunu necə ala bilər?
Türkiyə SGK-dan pensiya hüququ qazanan şəxs e-Devlet portalındakı 'SGK Emekli Maaş Taşıma' bölməsindən və ya bankın mobil tətbiqindən maaş hesabını 3 illik müddətə istədiyi Türkiyə bankına (Ziraat, Garanti, VakıfBank və s.) keçirərək 8.000 TL - 20.000 TL arasında birdəfəlik nağd promosyon bonusu ala bilər.
6. Əlillik və ya ailə başçısını itirməyə görə müavinət iki ölkə arasında necə bölüşdürülür?
Əlillik və ya ailə başçısının itirilməsi hadisəsi baş verdikdə, şəxsin hər iki ölkədəki sığorta stajı toplanaraq tələb olunan minimum müddət yoxlanılır. Pensiya məbləği isə şəxsin hər ölkədə qazandığı staj nisbətinə uyğun olaraq müvafiq dövlət qurumları tərəfindən ödənilir.
7. Pensiya kapitalı (ödənilən primlər) bir ölkədən digərinə pul şəklində transfer edilirmi?
Xeyr, ödənilmiş primlər nağd pul şəklində ölkələr arasında köçürülmür. Bunun əvəzinə hüquqi staj birləşdirilir və pensiya yaşı çatdıqda Türkiyə SGK öz payını lirə ilə, Azərbaycan DSMF isə öz payını manat ilə vətəndaşa ödəyir.